طرح توجیهی با کامفار
اهمیت و کارایی طرح توجیهی
آبان ۱۲, ۱۳۹۵
تولید چای
چای؛ فرصت آرامش بخش سرمایه گذاری
آبان ۲۶, ۱۳۹۵

سرمایه گذاری در تولید ژلاتین از استخوان

تولید ژلاتین از استخوان

تولید ژلاتین حلال گاوی

ژلاتین در صنایع دارویی و غذایی مانند صنایع قنادی و شکلات، صنایع گوشتی و حتی صنایع لبنی مصارف زیادی دارد. ژلاتین تولیدی در کشورهای خارجی از گوشت خوک تهیه می شود و در کشورهای اسلامی کاربرد ندارد، از این رو می توان با تولید این محصول در کشور، بازار این محصول پر کاربرد را در کشورهای اسلامی از آن خود کرد. در این گزارش علاوه بر بررسی بازار و روش تولید ژلاتین، سرمایه مورد نیاز تولید این محصول نیز آورده شده است، با بهین صنعت یاب همراه باشید.

 

معرفی محصول

نام ژلاتین از کلمه لاتین Gelatus به معنی سفت و محکم و یخ زده گرفته شده است. ژلاتین یک محصول پروتئینی است که از منابع مختلف از کلاژن ها و مواد پروتئینی دامی نظیر استخوان و بافت های هم بند دام ها، پوست خوک، گوشت ماهیان غیر خوراکی، پوست ماهی و سایر منابع پروتئینی قابل تهیه می باشد ولی از آنجا که منابعی مانند گوشت ماهی و دام بطور مستقیم مورد مصرف خوراکی دارد و گران قیمت می باشد معمولا ژلاتین را از ضایعات پوست و گوشت و استخوان و یا منابع پروتئینی غیر خوراکی تهیه می نمایند که اغلب بصورت پودرو گرانول تولید می گردد.

ژلاتین یکی از پرمصرف ترین مواد پروتئینی کلوئیدی درصنایع غذایی، دارویی، پزشکی و نظامی است که در چهاردرجه متفاوت خوراکی، صنعتی، فوتوگرافی و دارویی تولید می شود. مهمترین مصارف ژلاتین در صنایع غذایی، داروئی و شیمیایی است. ژلاتین از مواد غذایی ایمن و سلامت برای انسان ها محسوب می شود این ماده پروتئینی اهمیت خاصی در صنایع غذائی، داروئی، صنعتی و پزشکی دارد. به ویژه در صنایع غذایی در تهیه مارمالادها و ژله ها و شیرینی جات و بستنی ها کاربرد داشته و به آسانی در بدن جذب شده و حتی به هضم سایر مواد غذایی از طریق تشکیل امولسیون کمک می نماید. ژلاتین از سه منشا تولید می شود، پوست خوک، پوست گاو و استخوان گاو که ۴۴ درصد ژلاتین دنیا از پوست خوک است.

میزان تولید ژلاتین در سال ۲۰۱۰ در جهان در حدود ۳۱۵۰۰۰ تن بوده است که این ژلاتین از مواد اولیه مختلف تهیه گردیده است. یعنی حدود ۱۴۴۳۰۰ تن از پوست خوک، ۸۹۵۰۰ تن از پوست گاو و گوسفند، ۷۶۳۰۰ تن از استخوان و ۴۹۰۰ تن از سایر منابع مانند پوست ماهی و… .

درصد مواد اولیه مورد استفاده در تولید ژلاتین در جهان

درصد مواد اولیه مورد استفاده در تولید ژلاتین در جهان

مشخصات فیزیکی و شیمیایی محصول

ژلاتین ماده‌ای جامد نیمه شفاف، بی‌رنگ، ترد و کمابیش بی‌مزه است که از کلاژن درون پوست و استخوان جانوران به‌دست می‌آید. ژلاتین معمولا بصورت پودر یا گرانول تولید می شود، رنگ آن زرد متمایل به قهوه ای و تقریبا بی بو و بدون مزه می باشد که از نظر فیزیکی تقریبا شفاف و شکننده می باشد. ژلاتین در آب گرم، گلیسرول و اسید استیک محلول و در حلال های ارگانیک غیر محلول می باشد. ترکیبات اصلی ژلاتین به شرح جدول ذیل می باشد.

مواد تشکیل دهنده درصد
پروتئین ۸۴-۹۰
نمک های معدنی ۱-۲
آب ۸-۱۵

 

معرفی کاربردها و مصارف محصول

همانگونه که گفته شد، ژلاتین در صنایع مختلف کاربردهای وسیعی دارد بطور کلی مصارف عمده ژلاتین به شرح ذیل می باشد:

:: مصارف غذایی

از کاربردهای عمده ژلاتین استفاده در تهیه شیرینی، آبنبات، مارمالاد، دسرهای آماده و… می باشد، همچنین در محصولات لبنی و فرآورده های گوشتی و غذاهایی منجمد بعنوان کلوئید محافظ عمل می کند.

:: مصارف داروئی

از ژلاتین برای تهیه کپسول های ژلاتینی نرم و سخت بعنوان روکش و Binder استفاده می گردد. دلیل استفاده از ژلاتین در صنایع دارویی این است که ژلاتین یکی از خالص ترین و کاملترین پروتئین های موجود می باشد. همچنین خیلی سریع جذب بدن می گردد. از دیگر مصارف ژلاتین در صنایع داروسازی، پوشش بعضی از قرص ها، جذب آب در بعضی از اعمال جراحی توسط ژلاتین می باشد.

:: مصارف صنعتی

ژلاتین در صنایعی نظیر چسب سازی، صنایع نظامی، ساخت کاغذ اسکناس، رطوبت گیر و غیره کاربرد دارد. همچنین در صنایع نساجی از ژلاتین بعنوان یک ماده جهت آهار زنی، کوتینگ، تکمیل پنبه، چرم، ابریشم و پشم استفاده می شود. در صنایع کاغذ سازی از ژلاتین جهت تولید کاغذهای خود کاربن استفاده می گردد. بدین ترتیب که یک لایه نازک از ژلاتین بر پشت کاغذ زده می شود، این ژلاتین بصورت کپسول های بسیار ریزی می باشد که هنگامی که بر روی کاغذ فشار آورده شود این کپسول ها شکسته شده و اثر ژلاتین بر روی کاغذ بعد می افتد که این حالت مانند این است که از کاغذ رویی، کپی گرفته شده است. در محصولات لبنی و غذاهای منجمد عمل پایدار کنندگی و کلوئیدی ژلاتین از کریستالیزه شدن یخ و شکر جلوگیری می کند.

در صنایع دارو سازی ژلاتین بعنوان ماده اولیه تولید پوکه کپسول های نرم و سخت استفاده می شود. فرمولاسیون آن با آب، یا محلول های الکلی پلی هیدرولیک می باشد. در دارو سازی مصرف کپسول همیشه به مصرف قرص ترجیح دارد.

 

روش تولید ژلاتین

ژلاتین از دو روش کلی قابل تهیه می باشد. یکی روش سنتی که تقریبا همان روش پخت است و دیگری روش شیمیایی و سنتتیک. روش شیمیایی خود به دو روش اسیدی و قلیایی تقسیم می گردد. در روش های جدیدتر از آنزیم نیز جهت سرعت دادن به فرایند تولید ژلاتین استفاده می شود. البته نوعی ژلاتین از ماهی تهیه می گردد که از نظر تکنولوژی تولید کمی متفاوت با ژلاتین معمولی می باشد.

بطور کلی ژلاتین از هر روشی که تولید گردد در آن سه عمل خالص سازی، تغلیظ، و خشک کردن انجام می گیرد.

در صورتی که فرآیند تولید ژلاتین با اسید شروع گردد، روش را اسیدی و ژلاتین حاصل را نوع A و در صورتی که فرآیند با قلیا شروع گردد روش را قلیایی و نوع ژلاتین تولیدی را B می نامند. در مورد تولید ژلاتین از پوست خوک از فرایند اسیدی استفاده می گردد که البته این ژلاتین در کشورهای اسلامی کاربردی ندارد. در مورد تولید ژلاتین از استخوان گاو و گوسفند از فرایند قلیایی استفاده می گردد.

بررسی بازار 

امروزه با توجه به کاربردهای وسیع ژلاتین در صنایع مختلف و افزایش روزمره مصرف این کالا، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار گردیده است. از آنجایی که در حال حاضر پوکه کپسول های دارویی از ژلاتین تولید میگردد و سالیانه تعداد بسیار زیادی پوکه کپسول از ژلاتین در دنیا تولید می گردد، این ماده نقش مهمی را در صنایع دارو سازی بخود اختصاص داده است.

ژلاتین یکی از محصولاتی است که در صنایع مختلف شیمیایی، غذایی و دارویی کاربرد وسیعی دارد. در حال حاضر تنها یک کارخانه تولید ژلاتین در کشور فعال است که می توانند کارخانه های دیگری در این راستا راه اندازی شوند اما باید در نظر داشت ژلاتین انواع مختلفی دارد و هنوز این کارخانه نتوانسته است تمام سطح های تولید ژلاتین در کشور را تأمین کند. از این رو هر ساله بخش اعظمی از نیاز بازار به این محصول از طریق واردات که اکثراً از کشورهای ترکیه و فرانسه صورت می گیرد تامین شده است، تولید این محصول در داخل کشور علاوه بر برطرف نمودن نیاز داخلی باعث میشود از خروج ارز از کشور جلوگیری گردد. از آنجایی که تعداد واحدهای تولیدکننده در سطح خاورمیانه بسیار محدود می باشند، کشورهای مذکور نیازهای خود را از کشورهای اروپایی و آمریکایی (عمدتا” ژلاتین خوک) تهیه می نمایند.

قیمت ژلاتین استخوان گاو در حدود ۸ تا ۹ دلار و ژلاتین خوک بین ۳ تا ۴ دلار است. با توجه به قیمت ژلاتین های وارداتی و لزوم استفاده از محصولات حلال، احداث واحد تولید ژلاتین در کشور ضروروی به نظر می رسد.

میزان واردات ژلاتین به کشور در سال ۱۳۹۴

ردیف نام کشور وزن- کیلوگرم ارزش ریالی ارزش دلاری
۱ ترکیه ۱,۲۴۸,۹۸۰ ۲۲۲,۸۳۹,۳۸۵,۲۰۴ ۷,۴۹۱,۷۹۹
۲ امارات  ۷۴۱,۰۰۰  ۱۳۸,۴۷۳,۳۴۹,۶۸۶ ۴,۶۸۶,۰۶۰
۳ فرانسه  ۵۴۷,۲۵۰  ۱۲۲,۴۲۵,۸۵۶,۳۶۰  ۴,۱۵۲,۶۴۴
۴ جمهوری کره  ۶۶۰,۱۰۰  ۹۵,۶۳۵,۶۱۳,۴۴۵  ۳,۱۹۶,۰۴۱
۵ چین  ۳۱۹,۸۵۰  ۵۶,۷۷۲,۸۹۷,۱۲۴  ۱,۸۸۶,۲۹۲
۶ ایتالیا  ۱۰۰,۰۰۰  ۲۰,۵۳۲,۱۵۳,۸۵۲  ۶۹۸,۰۴۶
۷ کلمبیا  ۱۰۰,۰۰۰  ۱۷,۶۷۰,۸۷۶,۰۶۰  ۵۹۰,۲۷۶
۸ تایلند  ۷۰,۰۰۰  ۱۰,۱۲۰,۲۶۴,۵۱۸  ۳۴۰,۱۰۷
۹ آلمان  ۳۸,۳۰۰  ۹,۰۳۵,۹۳۷,۷۰۰  ۲۹۹,۷۴۷
۱۰ هند  ۴۰,۱۵۰  ۸,۴۵۵,۵۳۸,۶۰۷  ۲۸۹,۸۳۳
۱۱ بنگلادش  ۱۴,۰۰۰  ۹۳۱,۴۶۷,۶۰۰  ۳۱,۰۸۰
۱۲ بلژیک  ۱۲,۳۷۵  ۷۳۸,۵۳۷,۱۱۸  ۲۴,۶۵۹
مجموع کل  ۷۰۳,۶۳۱,۸۷۷,۲۷۴  ۲۳,۶۸۶,۵۸۴

کشورهای اسلامی منطقه، در صورتی که بتوانند ژلاتین مورد نیاز خود را از کشورهای اسلامی تولیدکننده تامین نمایند، آن را جایگزین خواهند نمود. زیرا از نظر دین اسلام، استفاده از ژلاتین خوک مجاز نمی باشد. براساس پیش بینی های کارشناسی انجام شده، میزان نیاز ژلاتین در حال حاضر در منطقه خاورمیانه در حدود ۴۰ هزار تن می باشد. بزرگترین ترین تولیدکنندگان ژلاتین در آسیا، کشورهای هند، پاکستان، بنگلادش و مصر می باشد.

 

سرمایه گذاری مورد نیاز

مطابق تحفیقات بهین صنعت یاب و طبق استعلام های گرفته شده از شرکت های ماشین ساز حداقل ظرفیت تولید ژلاتین بصورت صنعتی با تولید انبوه ١٠٠٠٠تن در سال می باشد ولی به دلیل اینکه با این ظرفیت حجم سرمایه گذاری بسیار بالا خواهد بود. به نظر می رسد که بهتر است در ایران با ظرفیت های کمتر شروع بکار کرد. همانطور که شرکت ژلاتین آریا این کار را با ظرفیت ١٢۵٠تن در سال آغاز کرده بود. به همین دلیل ظرفیت پیشنهادی برای این طرح حدود ١٠٠٠ تن در سال پیشنهاد می شود. با توجه به هزینه های اجرای طرح با ظرفیت فوق که با نرخ سرمایه گذاری فعلی ۱۹۰میلیارد ریال برآورد می گردد.

 

پیشنهاد منطقه مناسب برای اجرای طرح

با توجه به اینکه ماده اصلی تولید ژلاتین استخوان و ضایعات پوستی می باشد و این مواد یکی از خروجی های اصلی کشتارگاه ها می باشند که فساد پذیر نیز میی باشد یعنی حمل و نقل آن شرایط خاصی را می طلبد پس نزدیکی به محل تامین این مواد بسیار مهم است. همچنین به این دلیل که ژلاتین بصورت پودر و یا گرانول و بصورت خشک حمل و نقل می شود و میزان فساد پذیری آن بسیار کم است. نزدیکی به بازار مصرف از درجه اهمیت کمتری برخوردار است.

به همین دلیل پیشنهاد می گردد که واحد تولید ژلاتین حتما در نزدیکی واحدهای کشتارگاهی بخصوص کشتارگاه های صنعتی قرار گیرد تا از نظر تامین مواد اولیه مشکلی وجود نداشته باشد. برای مثال از کشتارگاه های تهران، مشهد، زیاران قزوین و شیراز می توان نام برد.

 

جمع بندی

هر آنچه در این نوشتار گفته شد گویای لزوم احداث یک واحد صنعتی تولید ژلاتین از استخوان گاو  در کشور می باشد چرایی این موضوع همانطور که بررسی شد بدلیل واردات بالای این محصول می باشد و همینطور تنها واحدی که در کشور دارد فعالیت می کند جوابگوی تقاضای داخلی نیست. از طرفی احداث چنین واحدی تبعات مثبتی که در ذیل به آن اشاره شده است را به دنبال دارد.

١- ضرورت تامین مواد اولیه واحد تولید کپسول ژلاتین

٢- ایجاد در آمدهای ارزی ناشی از صدور محصول ژلاتین به کشورهای اسلامی

٣- ایجاد ارزش افزوده بالا با توجه به استفاده از ضایعات پروتئینی نظیر استخوان ضایعات واحد های دباغی و یا پروتئین های دریای غیر خوراکی

۴- افزایش صادرات محصولات غذایی که با اصلاح فرمولاسیون ساخت آنها، با استفاده از ژلاتین خوراکی امکان بهبود کیفیت آنها میسر خواهد بود.

۵- ایجاد فرصت های شغلی

۶ -امکان احداث و توسعه صنایع شیمیایی که جهت تولید آنها الزاماً باید از ژلاتین استفاده نمود.

٧ -خودکفایی در امر تولید محصول

 


منبع: واحد تحقیقات سرمایه‌گذاری بهین صنعت یاب 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *